Gần như mọi ly cà phê đều đến từ một trong hai giống này hoặc từ hỗn hợp của cả hai.
Biết chúng khác nhau chỗ nào là bước đầu tiên để chọn đúng hạt cho món mình hay uống.
Khác nhau ở đâu
Arabica trồng ở vùng cao và mát. Khó trồng hơn.
Robusta trồng được ở vùng thấp hơn. Khoẻ và nhiều quả hơn.
Hạt arabica hơi dẹt, rãnh giữa cong. Nhận dạng được bằng mắt.
Hạt robusta tròn hơn, rãnh thẳng. Cũng dễ nhận.
Arabica chua hơn và thơm hơn. Hương rõ nét.
Robusta đắng hơn và đậm hơn. Ít chua.
Robusta có nhiều caffeine hơn. Rõ rệt.
Người nhạy caffeine nên biết điều này. Và hỏi bác sĩ nếu cần.
Robusta cho lớp bọt dày hơn. Khi pha espresso.
Arabica cho hậu vị phức tạp hơn. Chua, ngọt, hương trái cây.
Robusta cho vị đậm và hậu đắng. Hợp gu Việt quen thuộc.
Không giống nào hơn giống nào. Tuỳ món và tuỳ gu.
Giá arabica thường cao hơn. Do khó trồng.
Khác biệt lớn nhất mà người uống cảm thấy được là arabica thiên về chua và hương, còn robusta thiên về đắng và đậm. Chua hương hay đắng đậm.
Hợp với món nào
Robusta hợp cà phê phin. Đậm, đứng được với sữa đặc.
Robusta hợp cà phê sữa đá. Không bị sữa át.
Robusta ít chua nên ít làm sữa hạt tách lớp. Lợi thế thật.
Arabica hợp pour over. Hương nổi lên.
Arabica hợp uống đen không đường. Cảm nhận được tầng vị.
Arabica pha với sữa hạt thì dễ tách hơn. Vì chua hơn.
Hạt pha trộn là lựa chọn dung hoà. Rất phổ biến.
Trộn nhiều robusta cho ly đậm. Hợp phin.
Trộn nhiều arabica cho ly thơm. Hợp uống đen.
Cà phê pha lạnh thì cả hai đều được. Ít chua sẵn.
Bình ép hợp hạt có vị dày. Robusta hoặc hỗn hợp.
Thử cả hai với cùng cách pha. Biết mình hợp gì.
Ghi lại loại nào hợp món nào. Thành bộ riêng.
Nếu nhà hay uống cà phê sữa thì robusta hoặc hỗn hợp nhiều robusta là lựa chọn hợp lý, còn ai uống đen không đường thì arabica đáng thử. Chọn theo món hay uống.
Hạt pha trộn
Phần lớn cà phê bán ở Việt Nam là hỗn hợp. Không phải thuần một giống.
Tỉ lệ trộn quyết định vị. Điều đáng hỏi khi mua.
Hỏi tỉ lệ khi mua ở hàng rang xay. Người bán thường nói được.
Gói đóng sẵn thì xem nhãn. Nhiều loại có ghi.
Không ghi tỉ lệ thì cân nhắc. Thông tin cơ bản.
Trộn cũng là để cân giá. Robusta rẻ hơn.
Trộn khéo cho ly cân bằng. Vừa thơm vừa đậm.
Trộn không khéo thì vị lửng lơ. Không rõ nét.
Một số nơi trộn thêm thứ khác. Bắp rang, đậu nành rang.
Hỏi rõ có trộn gì ngoài cà phê không. Câu nên hỏi.
Cà phê trộn bắp thì đen và sánh bất thường. Dấu hiệu nhận ra.
Không phải cứ đen đặc là cà phê ngon. Quan niệm nên bỏ.
Mua ở chỗ quen và hỏi thẳng. Cách chắc nhất.
Câu hỏi hữu ích nhất khi mua cà phê rang xay ở Việt Nam là hỏi tỉ lệ hai giống và hỏi có trộn gì ngoài cà phê không. Hỏi tỉ lệ và hỏi có trộn gì.
Caffeine và sức khoẻ
Robusta nhiều caffeine hơn arabica. Khác biệt rõ.
Cách pha cũng ảnh hưởng lượng caffeine. Không chỉ giống hạt.
Cà phê pha lạnh thường đậm. Vì tỉ lệ cao.
Ly nhỏ chưa chắc ít caffeine. Phụ thuộc lượng bột.
Người nhạy caffeine thì chọn arabica. Hoặc giảm lượng.
Uống sớm trong ngày. Nếu hay mất ngủ.
Người có bệnh tim mạch hỏi bác sĩ. Về lượng cho phép.
Người có bệnh dạ dày cũng hỏi bác sĩ. Cà phê có thể không hợp.
Phụ nữ mang thai hỏi bác sĩ. Có khuyến cáo riêng.
Người đang uống thuốc hỏi bác sĩ. Một số thuốc tương tác.
Không cho trẻ nhỏ uống cà phê. Nguyên tắc.
Không tin cà phê chữa được bệnh. Đồ uống không phải thuốc.
Thấy tim đập nhanh hoặc bồn chồn thì giảm. Và đi khám nếu kéo dài.
Mọi câu hỏi về cà phê và sức khoẻ đều thuộc về bác sĩ, còn bài này chỉ nói được rằng robusta nhiều caffeine hơn arabica. Hỏi bác sĩ về sức khoẻ.
Cách thử để chọn
Mua gói nhỏ của từng loại. Đừng mua nhiều khi chưa biết.
Pha cùng cách, cùng tỉ lệ. So sánh mới công bằng.
Pha cùng lúc trong một buổi. Trí nhớ về vị không đáng tin.
Nếm đen trước. Thấy rõ khác biệt nhất.
Rồi mới thử với sữa. Xem loại nào hợp món mình uống.
Ghi lại cảm nhận ngay. Chua, đắng, hương, hậu vị.
Nhờ người nhà nếm giúp. Ý kiến thứ hai.
Thử lại lần nữa để chắc. Một lần có thể do pha.
Chọn được rồi thì mua nhiều hơn. Rẻ hơn.
Vẫn thử loại mới thỉnh thoảng. Gu thay đổi theo thời gian.
Không chọn theo lời quảng cáo. Chọn theo ly mình vừa uống.
Không chọn theo giá. Đắt không có nghĩa hợp gu mình.
Ghi lại tên loại đã thử. Thành danh sách riêng.
Một buổi thử hai loại cạnh nhau với cùng cách pha cho câu trả lời chắc hơn mọi bài so sánh đọc được, vì nó trả lời cho đúng gu của mình. Tự thử cạnh nhau.
Lỗi hay gặp
Nghĩ arabica luôn ngon hơn. Tuỳ món và tuỳ gu.
Nghĩ robusta là hạt kém. Nó hợp gu Việt rất tốt.
Dùng arabica rang nhạt cho cà phê sữa. Chua và dễ tách sữa.
Dùng robusta đậm cho pour over rồi chê không thơm. Sai dụng cụ.
Không hỏi tỉ lệ trộn khi mua. Thông tin cơ bản.
Không hỏi có trộn gì ngoài cà phê không. Câu nên hỏi.
Nghĩ càng đen đặc càng ngon. Quan niệm nên bỏ.
Không để ý robusta nhiều caffeine hơn. Người nhạy thì ảnh hưởng.
Chọn theo giá. Đắt không có nghĩa hợp gu.
Chọn theo quảng cáo. Nên chọn theo ly mình uống.
Mua nhiều khi chưa thử. Không hợp thì phí.
So hai loại vào những ngày khác nhau. Không công bằng.
Không ghi lại gì. Lần sau lại mò.
Arabica và robusta là hai lựa chọn khác nhau chứ không phải một cao một thấp, và chọn đúng là chọn theo món mình hay uống nhất. Hai lựa chọn, không cao thấp.
