Làm sữa hạt ở nhà không khó và cũng không cần máy đắt tiền.
Nhưng nó có hai điều phải nắm: tỉ lệ nước quyết định sữa có pha cà phê được không, và sữa tự làm hỏng nhanh hơn nhiều so với hàng đóng hộp.
Chọn và ngâm hạt
Chọn hạt còn mới. Hạt cũ thì dầu bị ôi.
Ngửi trước khi dùng. Mùi ôi thì bỏ.
Hạt mốc thì bỏ cả gói. Không nhặt ra rồi dùng.
Rửa sạch trước khi ngâm. Bụi và tạp chất.
Đậu nành ngâm nhiều giờ. Hoặc qua đêm.
Hạnh nhân ngâm qua đêm. Dễ xay và dễ bóc vỏ.
Hạt điều ngâm ít giờ là đủ. Mềm nhanh.
Yến mạch không cần ngâm lâu. Ngâm lâu thì nhớt.
Ngâm trong ngăn mát nếu trời nóng. Tránh chua.
Đổ nước ngâm đi. Không dùng nước đó xay.
Xả lại bằng nước sạch. Bước hay bị bỏ.
Bóc vỏ hạnh nhân nếu muốn sữa trắng. Không bắt buộc.
Đậu nành nên đãi bỏ vỏ. Sữa đỡ chát.
Khâu ngâm quyết định sữa có mùi sạch hay không, và nước ngâm luôn phải đổ đi chứ không dùng để xay. Đổ nước ngâm đi.
Tỉ lệ nước và xay
Tỉ lệ quyết định sữa đặc hay loãng. Điều quan trọng nhất.
Pha cà phê thì cần sữa đặc hơn. Ít nước hơn bình thường.
Uống không thì loãng hơn cũng được. Tuỳ khẩu vị.
Bắt đầu từ một phần hạt với ba phần nước. Rồi chỉnh dần.
Ghi lại tỉ lệ khi ra vị đúng. Lần sau khỏi mò.
Xay với nước ấm thì dễ ra chất hơn. Không dùng nước sôi.
Xay lâu hơn mình nghĩ. Vài phút.
Chia mẻ nếu máy nhỏ. Đừng nhồi đầy cối.
Máy yếu thì xay hai lần. Nghỉ giữa chừng cho máy không nóng.
Thêm một nhúm muối. Kéo vị lên rõ rệt.
Thêm chút vani hoặc quế nếu thích. Không bắt buộc.
Không thêm đường nếu để pha cà phê. Chỉnh ngọt ở ly.
Vài hạt chà là hoặc ít đường cho loại uống không. Tuỳ nhà.
Sữa để pha cà phê phải đặc hơn sữa để uống không, vì cà phê sẽ pha loãng nó thêm một lần nữa. Đặc hơn một bậc.
Lọc và phần bã
Lọc qua túi vải chuyên dụng. Cho sữa mịn nhất.
Khăn xô nhiều lớp cũng được. Phương án sẵn có.
Rây thường thì còn lợn cợn. Tuỳ yêu cầu.
Vắt kỹ để lấy hết sữa. Đừng tiếc công.
Vắt khi còn ấm thì dễ hơn. Cẩn thận nóng tay.
Lọc hai lần nếu muốn thật mịn. Quan trọng khi pha cà phê.
Sữa còn cặn thì dễ lắng. Phải lắc trước mỗi lần dùng.
Rửa túi lọc ngay sau khi dùng. Không để khô.
Phơi túi cho khô hẳn. Tránh mốc.
Bã đậu nành làm được nhiều món. Đừng vứt.
Bã trộn vào bánh hoặc chả chay. Tận dụng.
Bã hạnh nhân sấy khô làm bột. Trộn bánh.
Bã để ngăn mát và dùng trong một hai ngày. Cũng hỏng nhanh.
Sữa để pha cà phê nên lọc kỹ hơn sữa uống không, vì cặn nhỏ gặp nhiệt dễ tạo cảm giác lợn cợn trong ly. Lọc kỹ cho cà phê.
Riêng sữa đậu nành
Phải nấu sôi kỹ. Luật cứng, không có ngoại lệ.
Không uống sữa đậu nành sống. Kể cả đã xay nhuyễn.
Nấu sôi rồi hạ lửa nấu thêm một lúc. Không tắt ngay khi vừa sôi.
Khuấy liên tục khi nấu. Rất dễ cháy đáy.
Sữa đậu trào rất nhanh. Không rời mắt khỏi nồi.
Hớt bọt trong lúc nấu. Sữa mịn hơn.
Nồi đáy dày thì đỡ cháy. Đáng dùng.
Nấu xong để nguội rồi mới cất. Đậy hờ cho thoát hơi trước.
Mùi đậu sống là dấu hiệu chưa chín. Nấu thêm.
Nấu kỹ cũng làm sữa bớt chát. Lợi thêm.
Người dị ứng đậu nành phải tránh hẳn. Rất phổ biến.
Sữa đậu nành là loại dễ tách nhất khi pha cà phê. Chọn hạt rang đậm.
Không cho vào cà phê khi còn nóng già. Để nguội bớt.
Sữa đậu nành là loại rẻ và thơm nhất nhưng cũng là loại duy nhất trong nhóm bắt buộc phải nấu sôi kỹ trước khi dùng. Bắt buộc nấu sôi kỹ.
Giữ và dấu hiệu phải bỏ
Cất trong chai thuỷ tinh có nắp. Tráng nước sôi trước.
Để ngăn mát ngay khi nguội. Không để ngoài.
Ghi ngày làm lên chai. Dễ nhớ.
Dùng trong hai tới ba ngày. Ngắn hơn hàng đóng hộp nhiều.
Trời nóng thì ngắn hơn nữa. Cẩn thận hơn.
Lắc kỹ trước mỗi lần dùng. Sữa tự làm hay lắng.
Lắng thành hai lớp là bình thường. Không phải hỏng.
Có mùi chua thì bỏ. Dấu hiệu rõ nhất.
Vón cục hoặc nhớt thì bỏ. Không tiếc.
Nếm thấy vị chua lạ thì nhả ra. Và bỏ cả chai.
Chai phồng hoặc có ga thì bỏ. Đã lên men.
Không hâm lại sữa đã nghi ngờ. Đun lại không cứu được.
Làm mẻ nhỏ thay vì mẻ lớn. Hợp với thời hạn ngắn.
Đổi lại cái thơm của sữa tự làm là thời hạn rất ngắn, nên cách dùng hợp lý là làm mẻ nhỏ đủ vài ngày chứ không làm sẵn cả tuần. Làm mẻ nhỏ.
Lỗi hay gặp
Dùng hạt đã ôi dầu. Sữa đắng và hôi.
Không đổ nước ngâm. Sữa có mùi và dễ đầy bụng.
Không xả lại sau khi ngâm. Bước hay bị bỏ.
Xay với nước sôi. Hỏng kết cấu và nguy hiểm khi máy nóng.
Nhồi đầy cối máy. Xay không nhuyễn và hại máy.
Pha quá loãng rồi cho vào cà phê. Ly nhạt thếch.
Không thêm nhúm muối. Sữa nhạt vị.
Lọc qua loa. Lợn cợn trong ly cà phê.
Không rửa túi lọc ngay. Mốc và hôi.
Uống sữa đậu nành chưa nấu sôi kỹ. Lỗi nguy hiểm nhất.
Rời mắt khỏi nồi sữa đậu. Trào và cháy đáy.
Cất sữa khi còn ấm trong chai đậy kín. Nhanh chua.
Làm mẻ lớn dùng cả tuần. Hỏng trước khi dùng hết.
Sữa hạt tự làm hơn hàng đóng hộp ở mùi thơm và ở chỗ mình biết trong đó có gì, nhưng phải chấp nhận làm thường xuyên với mẻ nhỏ. Thơm hơn nhưng phải làm đều.
